सुत्केरी बचाउन हेलिकप्टरको भर, चौंलाखर्ककी रुद्रमायालाई बोकेर उडेको हेलिकोप्टरमै छोरो जन्मियो, उनको नाम हेलिकोप्टर व्वाई राखियो

सोलुखुम्बु । गुदेल २ तुमाउ सोलुखुम्बुकी लक्षी राईलाई सुत्केरी व्यथा लाग्दा राती ११ बजे बच्चाको हात निस्कियो, स्वास्थ्य चौकी गुदेलका अहेब रामु केसीले हरसंभव प्रयास गर्दा संभव भएन, बिहानै डेढ लाखमा हेलिकोप्टर चार्टर गरेर काठमाडौं पुर्‍याईयो, अस्पताल पुग्दा बच्चा मरिसकेको रहेछ, अप्रेसन गरेर आमाको ज्यान बच्यो, ६ महिनाको उपचारपछि घर फर्किएकी राई भन्नुहुन्छ – ऋण त लाग्यो तै पनि ज्यान बच्यो, हेलिकोप्टर नआएको भए मर्थे । 

अघिल्लो महिना गुदेल ८ कि बिन्दुमाया राईलाई पनि सुत्केरी व्यथाले च्याप्यो, स्वास्थ्य चौकीमा उपचार संभव नभएपछि हेलिकोप्टरको खोज शुरु भयो, ४ घण्टामा रकम जम्मा गरेर हेलिकोप्टर मगाईयो, काठमाडौंबाट हेलिकोप्टर उडेको आधा घण्टा नभई बिन्दुमायाको ज्यान गयो । अघिल्लो बर्ष छेस्काम ९ कि खामिमाया राईलाई लिन बोलाएको हेलिकोप्टर अबतरण गर्न साथ उनको ज्यान गयो । 

यस्तै चौंलाखर्क ३ की रुद्रमाया खत्रीलाई बोकेर काठमाडौं उडेपछि हेलिकोप्टर भित्रै छोरो जन्मियो, उनको नामै हेलिकोप्टर व्वाई राखियो । यी त उदाहरण मात्र हुन् । दुर्गमका गर्भवती सधैं जोखिममा छन् । बेथाले च्याप्दै लगेपछि हेलिकप्टर चार्टर गर्नुको विकल्प छैन । गाउँमा भरपर्दो प्रसूति सेवा छैन । गर्भ परीक्षण गर्दा सामान्य भनिएका कतिपय महिलामा जटिल खालका समस्या देखिादा सुविधायुक्त अस्पताल लग्नुपर्छ । त्यस्ता अस्पताल नजिक नहुादा सुत्केरीको स्वास्थ्य जहिल्यै जोखिममा पर्ने गरेको छ । ‘हेलिकप्टरबाट राजधानी लगिएकी लक्षीको अवस्था गर्भवती हुादा सामान्य थियो,’ स्वास्थ्यकर्मी रामु केसीले भन्नुभयो, ‘अन्तिम समयमा समस्या देखियो ।’ रगत दिनुपर्ने तथा अप्रेसन गर्नुपर्ने अवस्था आयो भने बिरामी बचाउन नसकिने उहााको अनुभव छ । हेलिकप्टरबाट नलगेको भए उनको ज्यान जान सक्थ्यो, ढिला भएकोले बच्चा त बचाउनै सकिएन । 

सोलुखुम्बुको कोशीपारीका ८ गाविस, डाँडापारीका, ३ गाविस, माथिल्लो क्षेत्रका ५ गाविसमा अझै सडकको पहुाच छैन । केही ठाउामा ट्रयाक खोलिएको भएपनि सहज यात्रा हुँदैन । ति बिकट गाउँमा महिला पुरानै चलन अनुसार झुन्डिएर या थिचिएर सुत्केरी हुादै आएका छन् । केही गाउाका स्वास्थ्य चौकीमा जान्छन् तर त्यहाा सामान्य सुत्केरी भन्दा माथीको सेवा पाईदैन । सकेसम्म बेथा सहन्छन्, धामीझाँक्री तथा सुडेनी प्रयास हुन्छ र धेरै जटिल अवस्था आएमा महागो शुल्क तिरेर हेलिकप्टर चार्टर गर्छन् । एक महिना अघि हेलिकोप्टर चार्टर गरी श्रीमतीलाई काठमाडौं पुर्‍याएर प्रसुती गराएका भकाञ्जेका ल्हाक्पा शेर्पा भन्नुहुन्छ ‘सञ्चार सुविधाले हेलिकप्टर बोलाउन पाइएको छ । तर रकम जम्मा गनृ र भनेको समयमा हेलिकोप्टर मिलाउन पनि निकै समस्या हुन्छ’

दुर्गमका बासिन्दा स्वास्थ्य संस्थामा पुग्न पनि दिनभर लाग्छ, त्यसैले नियमित गर्भ परिक्षण गराउने पनि कमै मात्र हुन्छन् गर्भ परिक्षण गराएपनि भिडियो एक्सरे नभएको कारण जटिलता पत्ता लगाउन सहज छैन, बिरामीको अबस्था अन्तिम भएपछि बाध्यताले ऋण काढेर पनि हेलिकोप्टर चार्टरको बिकल्प रहन्न, जुभिङका रमेश मगर भन्नुहुन्छ – घरमा कोही सुत्केरी हुने छन् भने कम्तिमा २ लाख रुपैयां ऋण गरेरै भएपनि सिरानीमा राख्नुपर्छ, नत्र ज्यान भन्न सकिन्न ।