कसरी आयो तेह्रौं शताब्दीको नेपालको २० करोडको बुद्धमुर्ती अमेरिकामा ?

न्युयोर्क, माघ २३ अहिले होस् वा उहिले । नेपालमा मूर्तीचोरहरु निकै मोटाएका छन् । नेपालमा रहेका पुरातात्विक महत्वका मूर्तीहरु चोरेर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बेच्ने क्रम निकै पहिलेदेखि चल्दै आएको छ । यो क्रम उहिलेदेखि अहिलेसम्म निकै चर्को छ । नेपालका कति मूर्तीहरु चोरिएर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बेचिए ? त्यसको कुनै हिसाबकिताब छैन । विश्वका विभिन्न मुलुकमा बेचिने नेपाली मूर्तीहरुको खोजिनीति र हिसाबकिताब निकै मुस्किल छ । यसैक्रममा अमेरिकामा एउटा यस्तो नेपाली मूर्ती आइपुगेको छ , जसको मूल्य अहिलेको विनिमयदर अनुशार झण्डै २० करोड नेपाली रुपैया पर्छ ।

१३ औं शताब्दीको यो बुद्ध मूर्ती न्युयोर्कको रकुफेलर प्लाजामा मोल बढाबढमा बेच्न राखिएको छ । र यो मूर्तीको मुल्य राखिएको छ २० लाख ४५ हजार अमेरिकी डलर अर्थात् झण्डै २० करोड नेपाली रुपैया । ३५ इन्च अग्लो तामाको यो बुद्धमूर्ती सुरुमा नेपालबाट स्वीट्जरल्याण्ड पुर्याइएको थियो भने सन् १९९३ अक्टोबर १९ मा हङकङ लगिएको थियो । त्यसपछि  यो बुद्धमुर्ती कस्ले न्युयोर्कमा ल्यायो भन्ने कुरा अज्ञात राखिएको छ ।

यो बुद्ध मूर्ती न्युयोर्कमा मोल बढाबढमा बेच्न राखिएको छ । यो मूर्तीको मुल्य  २० लाख ४५ हजार अमेरिकी डलर राखिएको छ ।

अहिले नेपालबाट हराएका पुरातात्विक महत्वका बस्तुहरु यसरी विदेशमा देखिन थालेका छन् । झण्डै डेढ वर्ष अगाडि नेपालको राष्ट्रिय अभिलेखालयबाट चोरिएर अमेरिकाको न्युयोर्कमा बेचिन लागेका धर्मग्रन्थका झण्डै आठसय वर्ष पुराना काठका गाता नेपालले फिर्ता पाएको थियो ।

संस्कृतमा लेखिए हस्तलिखित ग्रन्थहरुका ति गाताहरु न्युयोर्कको म्याहटनमा मोल बढाबढमा बेच्न राखिएको थियो । तर ति गाताहरु नेपालको संग्राहालयबाट चोरिएका अमूल्य बस्तु भएकाले फिर्ता गराउनका लागि चौतर्फी पहल भएपछि नेपाली दूतावासका अधिकारीहरु गाता फिर्ता पाउन सफल भए ।  बिक्रीका लागि राखिएका गाताहरुको मूल्य झण्डै एकलाख पच्चिस हजार अमेरिकी डलर अर्थात् नेपाली रुपैया एक करोड भन्दा बढी रहेको थियो ।  ति गाताहरु सन् १९८९ मा नै पेरिसमा पुर्याइसकिएको थियो ।

चोरिएको झण्डै २४ वर्ष हुँदासम्म पनि अभिलेखालयले भने पत्तो पाएको थिएन । जर्मन प्राध्यापक हारुनागा इसाक्सनले गाताहरु बिक्रीमा रहेको थाहा पाएर सबैतिर पत्राचार गरेपछि मात्र अभिलेखालयले गाता हराएको थाहा पाएको खसोखासमा लेखिएको छ ।