सुन्दर बस्ती भित्रको कष्टदायी जीवन, पर्यटकको बाटो कुर्दा कुदै वित्छ दिन, सिटामोल लिन समेत दुई दिन हिड्नु पर्ने बाध्यता

भोजेन्द्र बस्नेत/सोलुखुम्बु

सोलुखुम्बुको हिमाली क्षेत्रहरुको सुन्दरताले संसारलाई लोभ्याएको छ । यहि सुन्दरताका कारण बिश्वका बिभिन्न मूलुकबाट समेत पर्यटकहरु घुम्न आउँछन्, त्यहाँ रमाउँछन्, अनी आफन्त तथा साथीभाईहरुलाई त्यसको कथा सुनाउँछन्, अनि कतिपयले त्यही सुन्दरताको बयान गरेर पनि जिविका चलाईरहेका छन् । त्यहाँको फोटो बिक्री भईरहेको छ, त्यहाँको बयानले राम्रो स्थान पाएको छ, अनी सुन्दरताले गर्दा हामीले मनग्गे आम्दानी पनि लिईरहेका छौं । देशले राजश्व पाएको छ भने व्यक्तिहरु सम्पन्नताको चुलीमा पुग्दै छन् । आलु बाहेक उत्पादन नहुने ठाउामा बसेर पनि आँगनमै हेलिकोप्टर राख्न सक्ने अबस्था त्यही हिमाली सुन्दरताले दिलाएको हो । 

सुन्दरताले यति धेरै फाईदा दिएपनि त्यहाँ भित्रको कष्टदायी जीवनको याद भने कमैले गर्छन्, । त्यहाँ पुग्ने पर्यटकलाई सुबिधा दिन बसेकाहरुको कथा कारुणिक पनि छ । खुम्बुमा पर्यटकका कारण धेरै कमाएको र जीवनशैली सुध्रिएको चर्चा धेरैतिर हुन्छ । खुम्बुका पर्यटन व्यवसायीको जीवनशैली बिकसित मुलुकको जीवनशैली भन्दा कम रौनक छैन भनेर धेरैतिर चर्चा सुनिन्छ । तर पर्यटकको बाटो कुरेर बस्ने हिमाली क्षेत्रका बिभिन्न पदमार्गमा व्यवसाय गर्नेहरु समस्या नै समस्यामा छन् । वाकु ४ सिबुचेमा व्यवसाय गर्नुहुने पावैका दा–तेञ्जि शेर्पा छिमेकी नहुादा निकै कष्ट हुने बताउनुहुन्छ । बिभिन्न पदमार्गमा भेटिने स–साना होटलहरुमा बस्ने सबैको पिडा यस्तै हुन्छ । कोही बिरामी परेमा त झनै संकट आईपर्ने उनिहरु बताउाछन् । त्यहाा बस्दा २/४ रुपैयां आम्दानी त हुन्छ तर छोराछोरीलाई बिद्यालय पठाउन निकै समस्या हुन्छ, छाडाखोरमा व्यवसाय गर्ने मौलीधनी राई भन्नुहुन्छ “छोराछोरीलाई बिद्यालय पुग्न तीन घण्टाभन्दा बढि लाग्छ, कसरी पठाउनु, धेरैले पढ्नै पाउँदैनन्” । 

खुम्बुको मुख्य पदमार्ग भन्दा बाहेकका सहायक मार्गहरुमा मौसमी होटल पसल गर्नेहरु हिमाल छेउको चिसो जस्तै समस्याबाट ग्रसित छन् । सिटामोल लिन समेत एक/दुई दिन हिड्नुपर्ने बाध्यता सुनाउने उनिहरु त्यहाा बस्दा छोराछोरीलाई खोप लगाउन पनि पाउादैनन् । बुङको गाईखर्कमा व्यवसाय गर्नुहुने मितुमाया राई आफ्ना छोराछोरीलाई कहिल्यै खोप नलगाएको र टाउको दुख्दा सिटामोल पनि नपाईने बताउनुहुन्छ । पर्यटक सिजनमा मात्र आउाछन्, त्यो बेला कमाएको पैसाबाट जिविका चलाउनु पर्छ । नजिकमा बिद्यालय हुादैनन्, छोराछोरीलाई पढाउन मुस्किल पर्छ । खुम्बु क्षेत्रमा प्रशस्त आम्दानी गर्नेहरुले त नेपालका शहर तथा बिदेशमा लगेर पनि छोराछोरीलाई पढाईरहेका हुन्छन् तर कम आम्दानी गर्ने त्यस्ता धेरै व्यवसायीहरु छन् जसले लेकको चिसोमा बसेर कष्ट सहिरहेका छन् । 

हिमाली क्षेत्रको सुन्दरताभित्र लुकेका धेरै कथाव्यथाहरु छन् । भरियाका कथाहरु झनै कष्टदायक छन् भने त्यहाा सम्म लगेर सामान बेच्ने सानो व्यापारीहरुका कथा पनि छन् । धेरैले कामएका छन्, छोराछोरीलाई सुबिधासम्पन्न बिद्यालयमा पढाउाछन्, बिरामी परे आँगनमा हेलिकोप्टर ल्याएर अस्पताल पुग्छन्, तर त्यही ठाउँका केही व्यवसायीहरु छन् जसले न त छोराछोरीलाई पढाउन सकेका छन्, नत टाउको दुख्दा सिटामोल पाउँछन् ।